Dom

Przegląd zapraw i klejów

By  | 

Łączenie cegieł podczas wznoszenia ściany, przyklejenie płytek okładziny ceramicznej, wyrównanie krzywej podłogi i wiele innych prac budowlanych wymaga użycia kleju – materiału wykazującego dobrą przyczepność i wytrzymałość na obciążenia i zmienne warunki otoczenia.

Tradycyjne zaprawy (przygotowywane bezpośrednio na budowie z mieszanych ze sobą surowców) coraz częściej zastępowane są gotowymi produktami.

Do murów i tynków

Podstawowymi składnikami zapraw murarskich i tynkarskich są: piasek, cement, wapno i woda mieszane w różnych proporcjach, zależnie od wymaganej wytrzymałości, odporności na wilgoć czy plastyczności. Kosztują mniej niż gotowe, fabrycznie sporządzone mieszanki.

Zawartość cementu decyduje o klasie zaprawy, czyli jej wytrzymałości na ściskanie. Do murowania używa się zapraw klasy M3 – M5 (czyli o wytrzymałości 3-5 MPa), co odpowiada proporcji cementu do piasku jak 1:5 – 1:6.

Dodatek wapna nieznacznie wpływa na wytrzymałość zaprawy, głównie poprawia urabialność i plastyczność. Wapno z powodzeniem zastępują dodatki plastyfikujące (w postaci płynu lub proszku) w niewielkiej ilości dodawane do mieszanych składników.

Mniej cementu (nawet w proporcji 1:10) zużywa się do zaprawy tynkarskiej. Wówczas potrzebny jest 20-proc. dodatek wapna, aby zapewnić zaprawie dobrą przyczepność i umożliwić gładkie zatarcie.

Zaprawy cementowe wykorzystywane są też na wylewki podłogowe i wtedy przygotowuje się je w proporcji 1:3. W miejscach narażonych na duże zmiany temperatury dodawane są specjalne środki uelastyczniające.

Do przygotowania zapraw należy używać przesianego piasku (najlepiej z rzek, bo nie ma drobnych pylistych cząstek).

Wprowadzenie nowych materiałów do budowy ścian sprawiło, że do ich łączenia potrzebne są specjalne zaprawy cienkowarstwowe lub o właściwościach termoizolacyjnych.

Gotowe zaprawy cienkowarstwowe wykorzystuje się do wznoszenia ścian z bardzo dokładnych wymiarowo bloczków z betonu komórkowego lub silikatu. Cienka spoina o grubości do 3 mm nie powoduje powstawania mostków cieplnych na połączeniach elementów ściennych i umożliwia nakładanie cienkiej warstwy tynku na równe i gładkie powierzchnie ścian.

Do nakładania takiej zaprawy używa się specjalnych dozowników umożliwiających uzyskanie warstwy o jednakowej grubości oraz przyspieszających prace.

Zaprawy termoizolacyjne są stosowane do murowania ścian jednowarstwowych z betonu komórkowego, ceramiki poryzowanej lub z pustaków wypełnionych materiałem izolacyjnym. Zaprawy te zawierają lekkie kruszywa o dobrych własnościach cieplnych, co ogranicza ucieczkę ciepła przez spoiny.

Producenci materiałów ściennych oferują właściwe dla swoich wyrobów gotowe zaprawy, ale można też wykorzystać odpowiednie produkty firm specjalizujących się w wytwarzaniu zapraw i klejów dla budownictwa.

Modny gips

Zaprawy i kleje, w których spoiwem jest gips, mogą być stosowane w miejscach, gdzie nie ma kontaktu z wodą czy nadmiernej wilgotności, bo w takich warunkach gips traci swoją wytrzymałość.
modny-gips
Zaletą produktów gipsowych jest możliwość uzyskania gładkich powierzchni – można je łatwo szlifować. Tradycyjne tynki cementowo-wapienne coraz częściej zastępowane są przez tynki gipsowe lub z gipsu robi się tylko gładź na ścianach i sufitach. Klejów i zapraw gipsowych używa się też do montażu okładzin z płyt gipsowo-kartonowych, sztukaterii, mocowania osprzętu elektrycznego.

O własnościach wyrobów gipsowych decyduje odmiana gipsu, rodzaj kruszywa, wypełniaczy oraz dodatków opóźniających czas wiązania. Gipsowe zaprawy tynkarskie charakteryzują się długim czasem wiązania (nawet do trzech godzin) i zawierają kruszywo o uziarnieniu do 1,5 mm. Można nakładać je warstwą o grubości co najmniej 8 mm, ale nie większą niż 12 mm (ze względu na koszt). Aby uzyskać gładką powierzchnię ściany, nakłada się cienką (2-3 mm) warstwę zaprawy zawierającej kruszywo o ziarnach nie większych niż 0,2 mm. Do mocowania płyt gipsowo-kartonowych na ścianach stosuje się kleje o dużej wytrzymałości i dobrej przyczepności do cegły, betonu oraz tynku. Do szpachlowania połączeń używa się specjalnych zapraw o podwyższonej elastyczności (mogą zawierać np. rozdrobnione włókna szklane, co zwiększa ich odporność na pęknięcia).

Czym przykleić płytki

Większość produkowanych zapraw klejowych do mocowania glazury, terakoty, gresu czy okładzin kamiennych zawiera jako środek wiążący cement, a o ich właściwościach decyduje ilość i rodzaj dodatków uszlachetniających.

klejenie-plytek
Na typowe podłoża budowlane (ceglane ściany, betonowe wylewki) i tam, gdzie nie będzie dużych zmian temperatury, wystarczą zwykłe zaprawy klejowe (zawierające niewielki dodatek plastyfikatorów).

W trudnych miejscach – stara glazura, płyty drewnopochodne, ściany malowane farbą olejną, tarasy – trzeba zastosować droższe gotowe zaprawy elastyczne. Można też do zwykłej zaprawy dodać zalecaną przez producenta emulsję elastyczną.

Produkowanych jest również wiele wyrobów o specjalnym przeznaczeniu, na przykład zaprawy szybkowiążące, które pozwalają na chodzenie po posadzce już po trzech godzinach od ułożenia płytek.

Standardowe zaprawy klejące można nakładać warstwą o grubości do 10 mm – grubsza może spowodować pękanie płytek. Na nierówne podłoża, do klejenia płytek o dużych wymiarach lub z głębokimi nacięciami na spodzie, należy użyć zapraw średnio- i grubowarstwowych (do 25 mm). Jednak ze względu na wysoką cenę taniej będzie wyrównać podłoże specjalną zaprawą wyrównującą.

Do przyklejania marmurowych płytek należy używać specjalnych zapraw (zawierających biały cement), które nie powodują przebarwień okładziny.

Równe jak stół

Uzyskanie równej i gładkiej powierzchni podłogi przeznaczonej do ułożenia wykładziny dywanowej lub elastycznej nie jest łatwe i często wymaga dodatkowego wyrównania. Problem ten rozwiązują zaprawy (wylewki) samopoziomujące produkowane na bazie cementu lub anhydrytu (odmiany gipsu).

Samopoziomujące wylewki cementowe charakteryzują się dużą wytrzymałością na ściskanie, krótkim czasem twardnienia (około trzech godzin), a grubość wylewanej warstwy może wynosić 2-10 mm. Dzięki dużej odporności na ścieranie mogą one pozostać jako ostateczne pokrycie podłogi, na przykład w garażach, pomieszczeniach gospodarczych i technicznych.

Warunkiem uzyskania równej podłogi jest staranne przygotowanie podłoża i sprawna organizacja pracy. Aby woda nie była odciągana z zaprawy, podłoże trzeba dokładnie zagruntować. Czas wiązania zaprawy samopoziomującej jest bardzo krótki (około 20 min) i musi wystarczyć na pokrycie wylewką całej powierzchni.

Na różne okazje

Wśród klejów i zapraw budowlanych są również wyroby o specjalistycznym zastosowaniu lub przeznaczone do użytku w szczególnych warunkach, na przykład kleje do mocowania styropianu lub wełny mineralnej (wykorzystywane w systemach ocieplenia domów metodą lekką mokrą) czy kleje do wtapiania siatki zbrojeniowej stabilizującej tynki elewacyjne.

Do uszczelniania nasiąkliwych podłoży i izolowania ścian przed wnikaniem wilgoci stosuje się zaprawy wodoszczelne nakładane warstwą o grubości 2-5 mm. Umożliwiają one pokrycie izolowanej ściany płytkami ceramicznymi (na przykład w kabinie prysznicowej) bez mocowania siatki wzmacniającej – koniecznej, gdy będzie położona izolacja z papy lub folii.

Do naprawy elementów betonowych, mocowania silnie obciążonych kotew, barierek używa się szybkowiążących zapraw montażowych, które zaczynają twardnieć już po kilku minutach.

Do naprawy drobnych uszkodzeń tynku, osadzania puszek instalacji elektrycznej wykorzystuje się gipsową szybkotwardniejącą (do 10 min) zaprawę montażową. Uwaga! Gips powoduje korozję stali – dlatego wszystkie stykające się z nim metalowe elementy powinny mieć ochronne powłoki (cynkowe, kadmowe lub z farby antykorozyjnej).